Lanbide Heziketaren potentziala askatzea IA sortzailearekin: prestakuntza digitalerako ikuspegi zuzena
Adimen Artifizial Sortzailea (GenAI) hezkuntza azkar birmoldatzen ari da, eta lanbide heziketa (LH) ez da salbuespena. ChatGPT, DALL·E edo Copilot bezalako tresnak gero eta gehiago erabiltzen dituzte bai ikasleek bai hezitzaileek. Inkestek diote derrigorrezko hezkuntzaren ondorengo 60% ikaslek baino gehiagok erabili dutela dagoeneko GenAI testuak laburbiltzeko, ideiak sortzeko, zereginak burutzeko edo ibilbide profesionalak aztertzeko. Irakasleak AIra jotzen ari dira ikasgaiak planifikatzeko, feedback pertsonalizatua emateko, ebaluazioen diseinurako eta edukien egokitzapenerako.
Hedapen zabal honek portaera-aldaketak eragiten ari da ikasgelan. Ikasleak gero eta autonomoagoak eta esploratzaileagoak bihurtzen ari dira ikaskuntza-zereginei nola heltzen dieten. Aldi berean, hezitzaileek pentsamendu kritikoaren eta IAren erabilera arduratsuaren sustatzaile gisa rol berriak arakatzen ari dira. Lanbide Heziketarako —non ikaskuntza praktikoa, trebetasunetan oinarritutakoa eta testuinguruaren araberakoa den—, GenAI-k tresna baliotsuak eta erronka konplexuak aurkezten ditu.
Alde batetik, GenAI-k ikaskuntza hobetu dezake simulazioen, prozesuen automatizazioaren edo IA bidezko proiektuen bidez. Bestetik, lanbide-zereginak gehiegi sinplifikatzeko edo ikaskuntza praktikoa murrizteko arriskua izan dezake, ondo ezartzen ez bada. Egiletza, gardentasuna, datuen pribatutasuna eta desberdintasun digitala bezalako gai etikoek ere arreta handia beharko dute.
Behar berri horiei erantzunez, DIRECT proiektua (Digital Readiness of VET Providers for the Uptake of Emerging Technologies) abiarazi da Europa osoko VET erakundeak laguntzeko. Erasmus+ programak finantzatutako eta gaur egun hasierako fasean dagoen DIRECT proiektuaren helburua VET zentroei beren heldutasun digitala ebaluatzen, estrategia instituzionalak eraikitzen eta GenAI bezalako teknologien integrazio pedagogikorako prestatzen laguntzea da.
DIRECTen muinean GenAI ez da soilik teknikoki integratu behar, baita pedagogikoki eta etikoki ere. Proiektuak erakundeak galdera gakoei buruz hausnartzera bultzatuko ditu: Gure hezitzaileak GenAI arduraz erabiltzeko prestatuta al daude? Gure ikasleek ulertzen al dituzte IA bidez sortutako edukien ondorioak? Nola ziurtatu dezakegu berrikuntza digitalak oinarrizko lanbide-gaitasunak hobetzen dituela, eta ez ordezkatzen dituela?
Tresna espezifikoak sustatu beharrean, DIRECTek prestutasun digital sistemikoa eraikitzean jarriko du arreta. Autoebaluazio esparru bat, politika-gidalerroak eta gaitasunak eraikitzeko baliabideak eskainiko ditu Lanbide Heziketako hornitzaileentzako trantsizio digital egituratu bat laguntzeko.
Politeknika Txorierrik, proiektuaren bazkideetako batek, DIRECTen tresnak eta metodologiak ezarriko ditu datozen faseetan. Berrikuntzan arreta handia jartzen duen Lanbide Heziketako zentro aurrerakoi gisa, Politeknika Txorierrik aztertuko du nola lagundu ditzakeen GenAIk bere helburu estrategikoak, besteak beste, ikaskuntza-bide pertsonalizatuak, iraunkortasun-hezkuntza eta ekintzailetza-garapena.
GenAI eboluzionatzen jarraitzen duen heinean, DIRECT proiektuak bermatuko du Lanbide Heziketako sektorea ez dela aldaketa horien jakitun bakarrik, baizik eta aktiboki prestatuta egongo dela horiei forma emateko.
